Bal analizi nerede yaptırılır, ne kadar sürer, hangi analizler seçilir?

Bal analizi Bakanlık laboratuvarlarında, kamu araştırma enstitüsünde ve üniversite merkezlerinde yapılır. Listelerde temel analizler 1 ila 5 gün sürüyor; seçimi raporun cevaplayacağı soru belirler.

Türkiye'de bal analizi Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı gıda kontrol laboratuvarlarında, Arıcılık Araştırma Enstitüsü'nde, üniversitelerin merkez laboratuvarlarında ve Bakanlıkça yetkilendirilmiş özel laboratuvarlarda yaptırılabilir. Yayımlanmış analiz listelerine göre temel kalite analizleri normal koşullarda 1 ila 5 gün sürer; numunenin ulaşması ve raporlama buna eklenir. Analizleri seçerken ölçüt en geniş paket değil, raporun cevaplaması gereken sorudur.

Bal analizi nerede yapılır?

Bakanlığın sayfasına göre 39 Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü, Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü ve Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğü ile birlikte 41 Bakanlık laboratuvarı bulunur. Bakanlık laboratuvarlarının ve yetkili özel laboratuvarların iletişim listeleri aynı sayfadadır. Her laboratuvarın her analizi yaptığını varsaymamak gerekir; birkaç örnek farkı gösterir:

LaboratuvarBalda yayımlanan kapsamdan örnekKontrol edilecek nokta
Ulusal Gıda Referans LaboratuvarıNem, şekerler, HMF, diastaz, prolin, iletkenlik, polen, δ13C ve C4, naftalin, NMR ile yabancı şeker2025 listesinde NMR kalemi "akredite değil"
Çanakkale Gıda Kontrol LaboratuvarıNem, iletkenlik, HMF, şekerler, diastaz, prolin2026 listesinde δ13C ve C4 satırı yok
Arıcılık Araştırma Enstitüsü (Ordu)Nem, HMF, diastaz, prolin, şekerler, IRMS ile C13 ve C4, antibiyotik taramasıSayfa akreditasyonu hedef olarak anıyor; güncel durumu sorun
Çukurova Üniversitesi ÇÜMERLABDiastaz, HMF, şekerler, C13/C12 ve %C4TÜRKAK sertifikası uygunluk sürdükçe 20.08.2029'a kadar geçerli
Yetkili özel laboratuvarlarBakanlık listesinden bakılırKapsam analiz bazında sorulur

Hangi soru için hangi analiz seçilir?

Sorulan soruSeçilecek analiz
Bal Tebliği sınırlarına uyuyor mu?Nem, şekerler, HMF, diastaz, iletkenlik, serbest asitlik, prolin, suda çözünmeyen madde
Isıtılmış ya da kötü saklanmış mı?HMF ve diastaz
Mısır ya da şeker kamışı şekeri var mı?δ13C, protein farkı ve C4
Pirinç, buğday ya da pancar şurubu şüphesi var mı?Şeker profiline ek olarak ileri yöntem; laboratuvara kapsamı sorulur
Çiçek türü beyanı doğru mu?Polen ve iletkenlik
Kalıntı var mı?Naftalin ve antibiyotik taraması

Her parametrenin sınırını ve neyi göstermediğini analiz raporu yazımızda tek tabloda topladık. C4 sonucunun sınırları için C4 yazımıza, alıcının NMR istemesi durumunda NMR yazımıza bakılabilir. Alıcısı olan bir parti için liste göndermeden önce alıcıyla yazılı olarak kesinleştirilmelidir; AB tarafındaki beklentiyi AB ihracat yazımızda anlattık.

Bal analizi kaç günde çıkar?

İki kamu laboratuvarının yayımladığı süre ve asgari numune miktarları şöyledir:

AnalizÇanakkale, 2026 listesiUlusal Referans, 2025 listesi
Nem1 gün, 50 g3-5 iş günü, en az 50 g
Elektrik iletkenliği1 gün, 100 g3-5 iş günü, en az 50 g
HMF2 gün, 250 g3-5 iş günü, en az 50 g
Şeker bileşenleri2 gün, 250 g3-5 iş günü, en az 50 g
Diastaz2-3 gün, 100 g3-5 iş günü, en az 50 g
Prolin2-3 gün, 100 g3-5 iş günü, en az 50 g
δ13C ve C4Listede yok3-5 iş günü, en az 50 g
PolenListede yok3-5 iş günü, en az 250 g
NMR ile yabancı şekerListede yok3 iş günü, en az 100 g, açılmamış orijinal ambalaj

Bu rakamlar teslim tarihi değil, analiz süresidir. Çanakkale, cihaz arızası ve numune yoğunluğu gibi durumları süreye dahil etmediğini yazar. Bursa'daki enstitü, analiz ve raporlama için toplam sürenin numune kabul biriminden öğrenilebileceğini yazar. Listelerdeki miktarlar özel istek numuneleri içindir; Çanakkale listesine göre denetim, ihracat, ithalat ve resmî istek numunelerinde miktar mevzuata göre belirlenir.

Akreditasyon nasıl kontrol edilir?

Akreditasyon "laboratuvar akredite" diye genel bir etiket değildir; ürüne, deneye ve yönteme göre verilir. Çanakkale'nin 2026 listesinde balda nem satırı TÜRKAK akreditasyonu işareti taşırken diastaz ve prolin satırları taşımaz. Ulusal Referans listesi de her satırda durumu ayrı yazar.

Laboratuvara sorulacak soru şudur: bu analiz, bu yöntemle, balda akreditasyon kapsamında mı? Cevap sertifikanın ekindeki kapsam tablosunda görülür. Tablo ürün, deney adı ve metodu ayrı ayrı listeler. Belgenin geçerlilik tarihi de aynı anda kontrol edilir. Laboratuvarın TÜRKAK numarasını kurumun kendi sitesinden doğrulayabilirsiniz.

Numuneyi göndermeden önce neler yapılmalı?

  1. Alıcının ya da denetimin istediği analizi, yöntemi ve akreditasyon şartını yazılı olarak alın.
  2. Numune kabul birimini arayıp kapsamı, güncel süreyi ve talep formunu doğrulayın. Bursa'daki enstitü bunu numune göndermeden önce ister.
  3. Numuneyi parti numarası, tedarikçi ve tarihle etiketleyin. Partiyle bağı kurulamayan rapor bir sorguya cevap olmaz.
  4. Ambalajı kapalı ve hasarsız gönderin. Ulusal Referans listesi bunu kabul kriteri olarak yazar.
  5. Kristalleşmiş numuneyi göndermeden önce eritmeyin. Codex bal standardı HMF ve diastaz bakılacak balın ısıtılmamasını ister; ayrıntı kristalleşme yazımızda.
  6. Aynı partiden mühürlü bir şahit numune ayırın.

Beevex bu sürecin neresinde?

Beevex laboratuvar analizinin yerine geçmez; hangi partinin laboratuvara gideceğine alım noktasında karar vermeye yarar. Partiden alınan beş damla setteki test kabında mobil uygulamayla değerlendirilir ve sonuç doğal, şüpheli ya da şurup katkılı olarak parti kaydına geçer. Şüpheli parti ayrılır ve ileri incelemeye alınır. Beevex HMF, nem, diastaz, prolin ya da çiçek kaynağı ölçmez. Toplama merkezlerindeki kullanım için sektör sayfamıza bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Görüşme talebi

Kurulumu, alım süreçleriniz ve mevcut kontrol düzeniniz üzerinden birlikte planlayalım.

İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun yöntem önerilir.

Görüşme talep edin